In 2025 is er iets verschoven — en het was allesbehalve subtiel.

In de afgelopen twaalf maanden heeft een reeks politieke gebeurtenissen digitale soevereiniteit getransformeerd van een politieke slogan naar een operationele planningsfactor. Overheden nemen verplichtingen aan, vormen nieuwe allianties en bouwen alternatieve infrastructuur op in een tempo dat twee jaar geleden onwaarschijnlijk leek.

Als u de IT van een Europese organisatie beheert, is dit geen achtergrondgeluid meer. Het heeft nu al invloed op inkoop, compliance, formaten en leveranciersrelaties.

Wat er gebeurt: de geopolitieke verschuiving van 2025–2026

Een wereldorde die breekt

In januari 2026 hield de Canadese premier Mark Carney een opvallende toespraak op het Wereld Economisch Forum in Davos, getiteld “Principled and Pragmatic: Canada’s Path”. Hij omschreef het huidige moment als een “breuk in de wereldorde” en riep middelgrote mogendheden op om waardengebaseerde coalities te vormen in plaats van te vertrouwen op één dominante bondgenoot.

Carney herhaalde en verdiepte deze boodschap in een toespraak voor het Australische parlement, waarin hij expliciet stelde dat de traditionele door de VS geleide wereldorde aan het breken is — en dat landen als Canada en Australië wendbare, themagebonden coalities moeten opbouwen om gedeelde belangen te beschermen.

De VS trekken zich terug uit het multilateralisme

De achtergrond van deze toespraken is hard. In januari 2026 trok de Trump-administratie zich terug uit 66 internationale organisaties, waaronder meerdere VN-organen. Ongeacht iemands politieke visie is de operationele boodschap duidelijk: aannames over een stabiele transatlantische afstemming over standaarden, datagovernance en technologiebeleid zijn niet langer veilig.

Nieuwe handelsarchitecturen ontstaan

De EU en het Trans-Pacifische Partnerschap zijn formele onderhandelingen gestart om een verenigd handelsblok te creëren — ongeveer 40 landen en 1,5 miljard mensen. Het gaat niet alleen om tarieven. Handelsblokken bepalen steeds vaker de regels voor datastromen, digitale standaarden en technologie-inkoop.

Waarom IT-afdelingen zich hierom moeten bekommeren

Dit is niet alleen geopolitiek voor nieuwsjunkies. Het vertaalt zich direct in IT-risico’s:

1) Juridische blootstelling: het CLOUD Act-probleem

De CLOUD Act stelt Amerikaanse autoriteiten in staat om data op te eisen bij aanbieders met een Amerikaans hoofdkantoor, ongeacht waar die data fysiek is opgeslagen. Naarmate de transatlantische betrekkingen minder voorspelbaar worden, groeit het juridische risico van het opslaan van Europese data bij Amerikaanse providers — het neemt niet af.

Dit is geen theoretische zorg. Elke organisatie die onder de AVG of sectorspecifieke regelgeving valt (gezondheidszorg, financiën, overheid) zou zich moeten afvragen: kunnen we aantonen dat onze verwerkersovereenkomsten standhouden als het Amerikaanse beleid verder verschuift?

2) Leveranciersafhankelijkheid als strategisch risico

Wanneer uw kantoorsuite, identiteitsprovider, cloudplatform en samenwerkingstools allemaal uit hetzelfde Amerikaanse leveranciersecosysteem komen, bent u niet alleen technisch gebonden — u bent geopolitiek blootgesteld. Sancties, exportcontroles, beleidswijzigingen of zelfs bedrijfsbeslissingen in Redmond of Mountain View kunnen uw operaties verstoren op manieren die geen SLA dekt.

Stel u voor: wat gebeurt er met uw operaties als een leverancier eenzijdig de voorwaarden wijzigt, de prijzen met 30% verhoogt of de toegang tot functies in uw regio beperkt? Dit zijn geen hypothetische scenario’s — ze zijn al voorgekomen.

3) Format- en inkoopverplichtingen

Overheden verschuiven van aanbevelingen naar verplichtingen. Als u werkt voor publieke opdrachtgevers, levert aan gereguleerde sectoren of opereert in rechtsgebieden die open standaarden invoeren, verandert dit welke software u kunt gebruiken — en wanneer.

De Duitse ODF-verplichting is het meest prominente voorbeeld, maar het zal niet het laatste zijn. Zodra één grote EU-lidstaat open formaten voor de publieke sector verplicht stelt, volgen anderen doorgaans binnen 18–24 maanden.

4) Toeleveringsketen- en continuïteitsrisico

De terugtrekking uit 66 internationale organisaties signaleert een breder patroon: de VS geven minder prioriteit aan de multilaterale kaders die stabiele technologiepartnerschappen ondersteunden. Voor IT-afdelingen betekent dit dat aannames over langetermijnbeschikbaarheid, interoperabiliteitsgaranties en supportcontinuïteit van Amerikaanse leveranciers herzien moeten worden.

Wat er al concreet verandert

Duitslands ODF-verplichting

In maart 2026 heeft Duitsland het ODF-formaat verplicht gesteld voor de gehele publieke sector, met volledige implementatie vereist tegen 2027. Microsoft Office-formaten (.docx, .xlsx, .pptx) worden uitgefaseerd. Dit is geen pilot — het is een bindend besluit.

Sleeswijk-Holstein: het bewijs dat het werkt

De Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein heeft al ongeveer 80% van zijn werkplekken gemigreerd naar LibreOffice, met een geschatte besparing van 15 miljoen euro per jaar. Bondskanselier Merz stapt nu over op openDesk, het soevereine digitale werkplekplatform.

De Frans-Duitse top over digitale soevereiniteit

In november 2025 organiseerden Frankrijk en Duitsland een top gewijd aan digitale soevereiniteit om gezamenlijke actiegebieden te identificeren — AI, data-infrastructuur en digitale tools voor de publieke sector. Er werd een gezamenlijke taskforce gelanceerd die in 2026 concrete aanbevelingen moet opleveren.

Het Europese consortium voor digitale infrastructuur (EDIC)

In juli 2025 richtten Duitsland, Frankrijk, Italië en Nederland het EDIC voor Digitale Gemeenschappelijke Goederen op, een formeel consortium voor de gezamenlijke ontwikkeling van soevereine digitale tools. Projecten zoals openDesk zijn een direct resultaat van dit initiatief.

De bredere Europese beweging

De trend is goed gedocumenteerd. Foreign Policy publiceerde “Europe’s Digital Sovereignty Means Decoupling From U.S. Technology” in februari 2026. The Register kopte “Europe gets serious about cutting US digital umbilical cord” in december 2025. France 24 vroeg zich af of de EU een geloofwaardig plan heeft om haar digitale afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech te verminderen.

Dit zijn geen nichebladen. Het debat is verschoven van activistenkringen naar gevestigde beleids- en zakenmedia.

Wat organisaties nu moeten doen

Niemand hoeft alles van de ene op de andere dag te vervangen. Maar er is wel een plan nodig — en “afwachten” is zelf een beslissing met groeiend risico.

1) Afhankelijkheden in kaart brengen

Breng in kaart waar uw kritieke systemen, data en werkprocessen afhankelijk zijn van in de VS gevestigde aanbieders. Denk aan cloudinfrastructuur, kantoorproductiviteit, identiteitsbeheer, e-mail en samenwerking. Wees concreet: welke diensten zouden uitvallen als een leverancier morgen de toegang beperkt? Welke data zou u niet kunnen exporteren?

2) Juridische en regelgevende blootstelling beoordelen

Begrijp hoe de CLOUD Act, evoluerende EU-regelgeving en opkomende formaatverplichtingen zoals de Duitse ODF-eis uw specifieke situatie raken. Als u werkt voor publieke opdrachtgevers in de EU, is dit urgent. Ook in de private sector kunnen uw partners en klanten binnenkort ODF of soevereine hosting vereisen.

3) Open alternatieven evalueren

Oplossingen als LibreOffice, Nextcloud, openDesk en Linux-gebaseerde infrastructuur zijn volwassen en productierijp. De vraag is niet “of” maar “hoe” — en het migratiepad is belangrijker dan de bestemming. Begin met een kleine proof-of-concept in een niet-kritiek gebied om vertrouwen en interne expertise op te bouwen.

4) Hybride bedrijfsvoering inplannen

Migratie hoeft niet alles-of-niets te zijn. Een gefaseerde aanpak — eerst documentformaten, dan samenwerkingstools, dan diepere infrastructuur — maakt het mogelijk risico te beheersen terwijl u capaciteit opbouwt. Sleeswijk-Holstein heeft niet 30.000 werkplekken van de ene op de andere dag omgezet. Ze begonnen met pilots, maten resultaten en schaalde op basis van bewijs.

5) Interne competentie opbouwen

Het grootste risico bij elke migratie is niet de software — het is de kenniskloof. Investeer in training, documentatie en operationele handboeken voordat u overschakelt. Overweeg externe begeleiding tijdens de transitiefase — en zorg ervoor dat de kennis daarna in huis blijft.

6) Begin met formaten

Zelfs als een volledige migratie nog jaren weg is: vandaag ODF als standaard documentformaat invoeren kost bijna niets en vermindert direct de lock-in. De meeste moderne kantoorsuites — inclusief Microsoft Office — kunnen ODF lezen en schrijven. Deze ene verandering nu geeft u later strategische flexibiliteit.

Hoe wij kunnen helpen

Bij do IT smart. zijn wij gespecialiseerd in precies dit soort transities: pragmatische, gefaseerde migraties van propriëtaire ecosystemen naar open, soevereine alternatieven — zonder de lopende bedrijfsvoering te verstoren.

Of u nu een afhankelijkheidsaudit, een migratieroadmap of hands-on ondersteuning bij een kantoorsuitetransitie nodig heeft — wij brengen zowel de technische diepgang als het strategische perspectief mee.

Neem contact op om uw situatie te bespreken, of ontdek meer over onze kantoormigratie-diensten.

Gerelateerde artikelen

Bronnen